امام جماعت، هیئت امنا و مردم محله «مسجد را پایگاه قرآن» خواهند کرد

نخستین رویداد ملی هم افزایی و ارتقای طرح های «مسجد پایگاه قرآن» با عنوان «اَقوَم» اواخر هفته گذشته، هشتم مهرماه، در مجتمع فرهنگی ـ آموزشی آدینه تهران برگزار شد. این رویداد با حضور جمعی از مسئولان و فعالان قرآنی حوزه مساجد منتخب سراسر کشور برگزار شد و یکی از محور های اصلی آن، بررسی راه های تقویت نقش مسجد به عنوان پایگاه قرآن کریم در محله بود.

در این رویداد، نمایندگانی از شهرستان های منتخب استان ها حضور داشتند و با بررسی وضعیت موجود، ظرفیت ها، مسائل و موانع پیش روی فعالیت های قرآنی مساجد، برای تقویت این ظرفیت و طراحی اقدامات متناسب با شرایط هر منطقه به گفت و گو و هم اندیشی پرداختند.

«اقوم» با رویکرد رقابتی برگزار نشد و هدف آن رتبه بندی یا صرفاً معرفی مجموعه های برتر نبود، بلکه تلاش شد ظرفیت های مدیریتی، مردمی و قرآنی موجود در مساجد در کنار یکدیگر قرار گیرد و برای ارتقای وضعیت مسجد به عنوان پایگاه قرآن، راهکار های عملیاتی طراحی شود.

در این رویداد همچنین بر ضرورت تحقق مطالبه تبدیل هر مسجد به پایگاه قرآن، استفاده از ظرفیت امام جماعت، مردمی سازی فعالیت های قرآنی، توجه به نوجوانان، استمرار فعالیت ها و ایجاد هم افزایی میان دستگاه ها و مجموعه های قرآنی تأکید شد.

در همین راستا، حجت الاسلام حسین نظری، دبیر ستاد مسجد پایگاه قرآن در گفت و گو با ایکنا درباره فلسفه شکل گیری طرح اقوم، ضرورت تبدیل مسجد به پایگاه قرآن، موانع پیش رو و آخرین وضعیت اجرای این طرح توضیح داد.

ایکنا ـ ابتدا درباره فلسفه شکل گیری رویداد «اقوم» بفرمایید. اساساً چرا برای موضوع مسجد پایگاه قرآن به چنین رویدادی رسیدید؟

ما از قرآنی که انسان را هدایت می کند و او را به استوارترین و درست ترین مسیر می رساند، به این مسئله رسیدیم که مسجد باید در جامعه اسلامی یکی از اصلی ترین پایگاه های قرآن باشد.

ما از قرآن به این امر رسیدیم و از همین منظر به رویداد «اقوم» رسیدیم؛ بنابراین «اقوم» صرفاً یک عنوان یا نام برای یک برنامه نیست، بلکه پشت این عنوان یک نگاه قرآنی وجود دارد.

وقتی درباره قرآن و هدایت انسان صحبت می کنیم، باید ببینیم این هدایت چگونه می تواند در زندگی اجتماعی مردم جریان پیدا کند. یکی از مهم ترین بستر های این اتفاق، مسجد است. مسجد جایی است که مردم با آن ارتباط دارند و می تواند محور شکل گیری بسیاری از فعالیت های تربیتی، فرهنگی و اجتماعی باشد؛ بنابراین اگر بتوانیم قرآن را در مسجد جاری کنیم و مسجد را به یک پایگاه واقعی برای قرآن تبدیل کنیم، یک گام اساسی برای تحقق هدایت قرآنی در جامعه برداشته ایم.

خدمت به این هدف، خدمت به فلسفه ای است که مسجد به واسطه آن بنا شده است. ما از قرآن به این مسئله رسیدیم که مسجد باید پایگاه قرآن باشد و «اقوم» تلاشی برای حرکت در همین مسیر است.

ایکنا ـ با توجه به تأکید رهبر شهید انقلاب بر تبدیل مساجد به پایگاه قرآن، این ضرورت را چگونه تبیین می کنید؟

ضرورت این موضوع بر کسی پوشیده نیست. اساساً مسجد در اسلام جایگاه ویژه ای دارد و قرار نیست مسجد صرفاً محلی برای اقامه نماز یا برگزاری مناسک باشد. مسجد باید بتواند در هدایت، تربیت و رشد انسان و جامعه نقش آفرین باشد.

یکی از مهم ترین ظرفیت هایی که برای تحقق این هدف در اختیار مسجد قرار دارد، قرآن کریم است. اگر قرآن در مسجد حضور جدی و مستمر داشته باشد، مسجد می تواند نقش خود را به عنوان یک مرکز تربیتی و هدایتی بسیار بهتر ایفا کند.

حتی در خود قرآن نیز درباره آبادانی مساجد سخن گفته شده است. در آیه 18 سوره مبارکه توبه، خداوند متعال درباره آبادکنندگان مساجد الهی سخن می گوید؛ بنابراین وقتی از آبادانی مسجد صحبت می کنیم، نباید این مسئله را فقط در ابعاد فیزیکی و ساختمانی ببینیم.

آبادانی مسجد یک وجه مهم محتوایی و معنوی هم دارد و یکی از مهم ترین مؤلفه های این آبادانی، قرآن است. مسجدی که در آن قرآن تلاوت می شود، قرآن آموزش داده می شود، مردم با مفاهیم قرآن ارتباط پیدا می کنند و فعالیت های تربیتی بر مبنای قرآن شکل می گیرد، طبیعتاً یک گام به مسجدی که مورد انتظار ماست، نزدیک تر شده است.

به همین دلیل، فرمایش مقام معظم رهبری درباره تبدیل مساجد به پایگاه قرآن، یک جهت گیری اساسی برای حرکت قرآنی کشور است و ما باید تلاش کنیم این مطالبه در میدان عمل نیز محقق شود.

ایکنا ـ در حال حاضر چقدر با وضعیت مطلوب فاصله داریم؟ آیا همه مساجد را می توان پایگاه قرآن دانست؟

طبیعی است که مساجد کشور در یک سطح قرار ندارند. برخی مساجد ظرفیت های بسیار خوبی دارند و فعالیت های قرآنی در آنها به شکل مستمر و اثرگذار دنبال می شود و برخی دیگر هنوز تا رسیدن به این وضعیت فاصله دارند.

ما باید این تفاوت ها را بشناسیم. هدف این نیست که صرفاً یک عنوان را روی مسجد بگذاریم و بگوییم اینجا «پایگاه قرآن» است. باید ببینیم در عمل چه اتفاقی در مسجد رخ می دهد.

مهم این است که مسجد بتواند به تدریج این فاصله را طی کند؛ یعنی از وضعیت موجود خود، یک گام به سمت مسجد برقرار و فعال قرآنی و در نهایت به سمت مسجد تراز قرآنی حرکت کند.

این حرکت نیازمند شناخت شرایط هر مسجد و هر منطقه است. نمی توان برای همه مساجد یک نسخه واحد پیچید. ظرفیت های انسانی، فرهنگی، اجتماعی و حتی مسائل هر شهرستان با شهرستان دیگر متفاوت است.

به همین دلیل، یکی از اهدافی که در طرح «مسجد پایگاه قرآن» دنبال می کنیم این است که هر منطقه با توجه به وضعیت و ظرفیت خودش، مسیر مناسب را برای ارتقای مسجد تعریف کند.

ایکنا ـ مهم ترین موانعی که در مسیر تبدیل مسجد به پایگاه قرآن وجود دارد، چیست؟

طبیعتاً در این مسیر با موانعی مواجه هستیم. بخشی از این موانع اداری و بخشی نیز ساختاری است. این موانع باید شناسایی شوند و برای آنها راه حل پیدا کنیم. ما نمی خواهیم صرفاً درباره ضرورت تبدیل مسجد به پایگاه قرآن صحبت کنیم، بلکه باید وارد میدان اجرا شویم و ببینیم در عمل چه مشکلاتی وجود دارد.

ممکن است در یک منطقه، مسئله کمبود نیروی انسانی یا ضعف هماهنگی مجموعه ها وجود داشته باشد؛ در منطقه ای دیگر ممکن است ظرفیت وجود داشته باشد، اما این ظرفیت ها در کنار یکدیگر قرار نگرفته باشند؛ بنابراین باید وضعیت هر منطقه را به صورت دقیق بررسی کرد.

یکی از کارکرد های همین مرحله ای که اکنون در آن قرار داریم، شناسایی همین موانع و آسیب هاست. ما می خواهیم ببینیم دوستان و مجموعه های فعال در استان ها و شهرستان ها در مسیر اجرای طرح با چه مسائل اداری، ساختاری و اجرایی مواجه هستند.

ایکنا ـ در حال حاضر طرح در چه مرحله ای قرار دارد و چه تعداد از مناطق کشور وارد این مسیر شده اند؟

در حال حاضر برای هر استان یک شهرستان انتخاب شده و کار در آن شهرستان در حال پیش رفتن است. این یک مرحله مهم برای ماست؛ زیرا می خواهیم قبل از اینکه طرح را در مقیاس وسیع توسعه دهیم، تجربه عملی به دست بیاوریم.

این مرحله را باید مرحله تجربه و شناسایی دانست. قرار است ببینیم در این شهرستان ها چه اتفاقی رخ می دهد، چه ظرفیت هایی وجود دارد، چه موانعی پیش روی کار قرار می گیرد و چگونه می توانیم این موانع را برطرف کنیم؟

ان شاءالله تا ماه مبارک رمضان فرصت داریم که این موضوعات را آسیب شناسی و بررسی کنیم. نتایج این بررسی ها می تواند به ما کمک کند که در ادامه مسیر، تصمیم دقیق تری برای توسعه طرح بگیریم.

ایکنا ـ یعنی پس از این مرحله، احتمال گسترش طرح به همه استان ها و شهرستان های کشور وجود دارد؟

بله، در صورت توفیق و اگر بتوانیم در این مرحله به یک الگوی مناسب و قابل اجرا برسیم، انتظار داریم این تجربه به سایر استان ها و شهرستان های کشور نیز سرایت کند.

تأکید می کنم که توسعه طرح باید همراه با آسیب شناسی و توجه به شرایط هر منطقه باشد. هدف ما این نیست که صرفاً یک برنامه را از یک شهرستان برداریم و عیناً در همه کشور اجرا کنیم.

آنچه اهمیت دارد، الگو و تجربه ای است که از این مرحله به دست می آید. اگر بتوانیم موانع را بشناسیم، نقاط قوت را تقویت کنیم و برای مسائل موجود راه حل های عملی پیدا کنیم، آن وقت می توانیم این تجربه را با اقتضائات مناطق مختلف کشور توسعه دهیم.

ایکنا ـ در این مسیر نقش ائمه جماعات و خود مردم مسجد را چقدر تعیین کننده می دانید؟

نقش آنها بسیار مهم است. مسجد زمانی می تواند به یک پایگاه واقعی قرآن تبدیل شود که این حرکت در متن خود مسجد شکل گیرد. نمی توان انتظار داشت صرفاً با ابلاغ یک دستور یا ایجاد یک ساختار اداری، مسجد به پایگاه قرآن تبدیل شود.

امام جماعت، هیئت امنا، فعالان مسجد، نوجوانان، خانواده ها و مردم محله باید در این جریان حضور داشته باشند. اگر فعالیت قرآنی از متن مردم و مسجد بجوشد، امکان استمرار آن بیشتر خواهد بود.

ما به دنبال یک حرکت مقطعی نیستیم. هدف این است که قرآن به بخشی از هویت و زندگی روزمره مسجد تبدیل شود. برای رسیدن به این هدف نیز باید ظرفیت های موجود را شناسایی و آنها را به یکدیگر متصل کنیم.

ایکنا ـ در نهایت، اگر بخواهید چشم انداز اقوم و طرح مسجد پایگاه قرآن را در یک جمله بیان کنید، چه می گویید؟

چشم انداز ما این است که مساجد کشور بتوانند گام به گام فاصله خود را با مسجد تراز قرآنی کاهش دهند. ما از قرآن به این ضرورت رسیدیم و معتقدیم اگر مسجد بتواند پایگاه واقعی قرآن باشد، بخش مهمی از مأموریت هدایت، تربیت و رشد جامعه را می تواند به انجام برساند.

اقوم نیز در همین مسیر تعریف شده است؛ یعنی تلاش برای اینکه از ظرفیت مسجد، قرآن و مردم در کنار یکدیگر استفاده کنیم و این ایده را از یک مطالبه کلی به یک جریان عملی و قابل توسعه در سطح کشور تبدیل کنیم.

انتهای پیام